“Ayrılma saati geldi, ve kendi yollarımıza gidiyoruz. Ben ölmeye, siz yaşamaya. Hangisinin daha iyi olduğunu yalnızca Tanrı bilir….”
Sokrates
İşte bunlar bütün suçlamalara rağmen inandığı yoldan vazgeçmemiş ve ölümü kabul etmiş Antik Yunanistan’ın önemli felsefecilerinden biri olan Sokrates’in soz sözleriydi. Peki neydi onun hayatına mal olan yargılar? O, gençlere kötü örnek olmaktan ve Yunanlıların tanrılarına inanmamaktan yargılanmıştı, oysa ki Sokrates tek bildiği şeyi yapıyordu, konuşmak. Hayatı boyunca sorguladı ve bu sorguladıklarını başkalarıyla paylaştı. Amacı en bilge kişi olmak değildi, sadece, neden, nasıl, niçin sorularının cevabını aramaktı. Öte yandan tanrılar konusunda Sokrates’in savunması açıktı: Tanrılara inanmayan biri nasıl olur da onlardan bahsedebilir? Yine de Sokrates’in bu suçlamasına sebep olan bir şey vardı o da onun diamonuydu. Diamon, Sokrates’e doğruyu ve yanlışı söyleyen, bir nevi vicdanı olan bir iç sesti ve her konuşmasında diamondan bahsederek onu, kendi yarattığı bir tanrıymış gibi gösterdi.
Sokrates’in Ölümü Eseri Hakkında
Sokrates savunduklarını inkar etseydi idamdan kurtulabilirdi ama onun bu tavrı Fransız devrimcilerini etkilemişti, ölye ki, en önemli öncülerinden biri olan Trudaine kardeşleri, Sokrates’in ölümünü betimleyen bir resim sipariş eder ve eser, 1787 yılında, yeni klasikçilik öncüsü olan Jacques-Louis David tarafından hayata geçirilir. Ressamın en önemli ilham kaynağı, Platon’un yazdığı Phaedo kitabıdır. Orada bütün sahne betimleyici bir şekilde yazılmıştır.
Eserdeki Detaylar ve Karakterler
Şimdi biraz detaya inelim. Eserin geneline baktığımızda infazcı dahil herkesin üzgün olduğunu söyleyebiliriz. Ancak Sokrates, son derece rahat ve korkusuz görünüyor. Kitaba göre, o an, ruhun ölümsüzlüğü hakkında konuşuyor. Bir eliyle onu öldürecek baldıran zehrine doğru uzanırken öteki eliyle konuşmasını destekleyen hareketler sergiliyor.
Platon ve Sokrates
Platon, resimdeki en sakin duran kişi olmasıyla dikkat çeker. Durgunluğunun sebebi, Sokrates’in kararından vazgeçmeyeceğinden emin olmasıdır. Sırtını Sokrates’e çevirmiş bir şekilde yerde oturan Platon’un kimliğini en iyi gösteren detay yerdeki kağıtlar olabilir. Bilindiği üzere Sokrates yazılar yazmazdı ama öğrencisi Platon, onunla ilgili çok şey yazdığından dolayı hakkında bilgi sahibi olabiliyoruz.
Eserdeki Diğer Karakterler Kimler?
Bir diğer öğrencisi Krito, Sokrates’in bacağından kavrayarak onu, savunduklarından vazgeçmesi için ikna etmeye çalışır. Sokrates’le Krito’nun göz göze geldiği o sahne resmin odak noktası olur.
Arkada merdivenlerden çıkan bir grup görüyoruz. Orada Sokrates’in yakınları ve el sallayan eşi bulunmakta, gitmelerinin sebebi ise, Sokrates’in ölürken kendisine acımalarını istemeyişindendir.
Arkadaki duvara yüzünü yaslamış kişi Apollodorus’tur. Sokrates onun üzüntüsüne katlanamayıp odadan çıkmasını istemiştir.
Sokrates’in cesur tavrı ve bilgeliği çevresindeki öğrencilerini ve hatta bugün bizleri son derece etkilemiştir. Bu eser sayesinde ise okuduğumuz o idam sahnesini gözümüzde canlandırabiliyoruz. “Sokrates’in Ölümü” tablosu New York’taki Metropolitan Museum of Art’ta sergilenmektedir.