Karaköy’ün dokusuna yerleşmiş tarihi bir yapı olan Galata Rum Okulu, 18. İstanbul Bienali’nin önemli mekanlarından biri olarak bu yıl da sanatseverleri karşılıyor. Bu yazıda, Galata Rum Okulu’nun tarihçesinden, sergi temasına kadar her detayı; ayrıca İstanbul Bienali çerçevesinde okuyucuların en çok sorduğu sorulara alt başlıklarla yanıt vererek ele alacağım.
Galata Rum Okulu’nun Tarihi ve Dönüşümü
Galata Rum Okulu, 1885 yılında Eleni Zarifi’nin bağışıyla eklektik-neoklasik üslupla inşa edildi. 1910 yılında eğitim vermeye başlayan okul, 1988’e kadar Rum topluluğuna hizmet etti. Zamanla eğitim işlevini yitirdikten sonra kültür-sanat mekânı olarak yeniden hayat buldu.
2012 sonrası özellikle kültür ve sanat alanında kullanılmaya başlanmış olan okul, İstanbul Bienali’nin önceki edisyonlarında da önemli bir mekân rolü üstlendi. 2019–2023 yıllarında yapılan restorasyonla yapı yenilendi ve bienale hazır hâle getirildi.
Bu dönüşüm, tarihi okul binasının yalnızca mimari belleğini korumak değil; aynı zamanda çağdaş sanatla yeniden anlamlanmasını hedefliyor.
İstanbul Bienali Nedir?
İstanbul Bienali, İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV) tarafından düzenlenen, küresel çapta sanatçı, küratör ve izleyiciyi bir araya getiren bir sanat sergisi etkinliğidir. Bienal her iki yılda bir gerçekleştirilir ve şehir mekânlarını sanatla yeniden keşfetme fırsatı sunar.
- İstanbul Bienali, “Üç Ayaklı Kedi” adlı tema etrafında yapılandırılmış durumda. Bu tema, kentlerin değişimine direnç göstermesi, bireylerin hayatta kalma stratejileri ve geleceğe dair umutları sembolize ediyor.
Bu bienal, 20 Eylül’de başlayacak ve 23 Kasım 2025’e kadar beş ayaklı bir programla ilk ayağını yayınlayacak şekilde düzenleniyor; daha sonra 2026 ve 2027’de devam edecek. Bu uzun soluklu yapı, bienali aşamalı bir deneyim hâline getiriyor.
Bienalde 30’dan fazla ülkeden 47 sanatçı eserleriyle yer alıyor.
Serginin Teması Nedir ve Galata Rum Okulu’nda Nasıl Yansıyor?
“Üç Ayaklı Kedi” teması, değişen kent yaşamı içinde kalma mücadelesini imgeleyen bir metafordur. Kedinin üç ayağı, eksikliği ya da zayıflığı tamamlama eğilimiyle birlikte esneklik ve direnç gerektiren koşulları simgeler.
Galata Rum Okulu’nda sergilenen eserler, geçmiş yapının tarihi kimliği ile bugün arasında köprü kuruyor. Osmanlı, Rum topluluğu, eğitim tarihi gibi katmanlarla çağdaş sanat söylemleri buluşuyor. Bienalin düşünsel çerçevesi ve mekânla kurulan ilişki burada çok net hissediliyor. Örneğin Lou Fauroux’un video yerleştirmesi, Simone Fattal’ın heykelleri ve İpek Duben’in eserleri mekâna özel bağlamlarla sunuluyor.
Bu üretimler, bellek, kimlik, dönüşüm ve mekân-öznellik temalarını işlerken, binanın fiziksel dokusunu da bir katman olarak kullanıyor.
Galata Rum Okulu’nda Hangi Sanatçılar Yer Alıyor?
Galata Rum Okulu’nda bu bienalde eserleriyle yer alan bazı sanatçılar:
- Lou Fauroux
- Simone Fattal
- İpek Duben
- Nolan Oswald Dennis
- Akram Zaatari
- Ayrıca Ali Eyal, Merve Mepa gibi isimler de bu mekânda sergi eserleriyle yer alıyor.
Öne çıkan işler arasında:
- Lou Fauroux’un “İlgili Makama: Hennessy Kadeşimde Gözyaşı Olacak” adlı video yerleştirmesi
- Simone Fattal’ın mitolojik ve destan referanslı heykelleri
- İpek Duben’in tüketim kültürü eleştirileriyle şekillenen “Cennetin Çocukları II, III, IV” adlı işleri
- Nolan Oswald Dennis’in Kesilen Nefes Modeli adlı heykel yerleştirmesi
Bu eserlerin her biri, mekânın orijinal mimari ve tarihsel katmanları üzerine düşünsel müdahalelerde bulunuyor.
Ziyaret Saatleri, Rehberli Turlar ve Öneriler
Galata Rum Okulu, Pazartesi hariç her gün 10:00–18:00 arası ziyaret edilebiliyor. Bienalin mekânları arasında en büyük iki yapıdan biri olarak rehberli turlar için de programlanmış durumda.
Rehberli turlar, Türkçe ve İngilizce seçeneklerle farklı rotalar sunuyor. Örneğin Galata Rum Okulu’da tek mekânlı turlar her gün 11:00, 14:00, 16:00 saatlerinde düzenleniyor.
Galata Rum Okulu ayrıca her Cuma 10:00–11:00 saatleri arasında “Bebekli Sabahlar” adıyla, 0–36 aylık bebekleri ve pusetleriyle gezmek isteyenler için özel rehberli tur sunuyor.
Ziyaretçiler için şu önerileri paylaşabilirim:
- Sabah saatlerini tercih et, ışık ve mekân sergi deneyimini daha etkili kılar
- Rehberli tur alırsan eserlerle bağlamlarını daha iyi kavrayabilirsin
- Galata bölgesini kısa yürüyüş rotalarıyla birleştir, bienali kent içinde deneyimle
Galata Rum Okulu sergi önerisi için iyi bir tercih mi?
Evet. Tarihi bir yapı ile güncel sanat söylemlerinin iç içe geçtiği bu mekân, İstanbul Bienali rotasında mutlaka görülmeli duraklardan biridir.
İstanbul Bienali’nin temasında neler aranmalı?
“Üç Ayaklı Kedi” temasında kent, direnç, eksilme, yeniden kurulma gibi kavramlar sıkça işleniyor. Eserlerin bu bağlamda aranması, izleyicinin sergiyi daha anlamlı kılar.
Galata Rum Okulu hangi edisyonlarda kullanıldı?
Okul, İstanbul Bienali’nin önceki edisyonlarında da mekan olarak kullanılmış, özellikle 13., 14. ve 15. edisyonlarda sergiler ağırlamıştır.
Rehberli tur ücreti var mı?
Rehberli turların programı Koç Holding destekli olup, tur rotasına göre ücretli olabilir.
Galata Rum Okulu, İstanbul Bienali’nin hem tarihi hem kavramsal odak noktalarından biridir. Binanın mimarisi, geçmişi ve çağdaş sanat eserlerinin bir araya geldiği bu mekân, sergi önerisi olarak sanatseverlere çok katmanlı bir deneyim sunuyor. Eğer İstanbul’da bienali gezeceksen, Galata Rum Okulu’nu rotandan çıkarmamanı tavsiye ederim.