Art Nouveau
Art Nouveau 1830 ve 1910 yılları arasında gelişim gösteren ve hem Avrupa’yı hem de Amerika’yı etkileyen dekoratif bir sanat akımı olarak ortaya çıkar. Kökleri Arts & Crafts hareketine kadar dayanmaktadır. Barok stili benzeri dekoratif bezeme ve süslemelerden dolayı birçok yerde farklı olarak Floral Style (Doğa Stili), Style Coup De Fouvet vs. İsimler almışlardır. Akım Almanya’da Jugendstil, Avusturya’da Sezenssionstil, İspanya’da ise Modernismo gibi farklı isimlendirilmiştir. Fakat bu görkemli akım kısa ömürlü bir hareket olarak kalacaktır.
Yeni Sanat
17. Yüzyıldan 19. Yüzyıla kadar sanat eğitimine hakim olan akademik sistem, resim ve heykel gibi sanatların mobilya tasarımı ya da demir işçiliği gibi el sanatlarından daha üstün olduklarını savunuyordu. İyi işçilik göz ardı edilerek ihmal edilmekteydi. Bu akım gittikçe ” anti akademik” bir hal almaya başlamıştı. Devlet salonlarına kabul edilmeyen sanatçılar bu tür malzemelerin ve eserlerin alım satımlarına yönelmeye başlamışlardı.
Yine bu dönemde 19. Yüzyılın tarihsel üsluplarını ve taklitçiliğini terk etme arzusu Art Nouveau ve modernizmin arkasındaki itici gücü oluşturarak yeni bir tarz yaratmaya yönelik bilinçli bir hareketin başlangıcı olmuştur. Bununla birlikte sanatçıların Klasizm akımını reddetmeleri de toplumsal değişiminin gözle görülür bir yansıması haline gelir.
Bu dönemde dekoratif sanatlar endüstriyel üretimin yaygınlaşması ile daha önceki dönemleri taklit eden ve kalitesiz malzemeler kullanan bir duruma gelmiştir. Art Nouveau savunucuları ise buna karşı olarak modern bir tasarım üretme çabasına girmişler. İyi işçiliği canlandırmanın yanı sıra zanaatın statüsünü de yükseltmeyi kendilerine amaç edinmişlerdir. Sanatçıların çabaları sonucunda güzel sanatlar ve uygulamalı sanatlar arasındaki boşluk gözle görülür biçimde azaltılmıştır fakat hiçbir zaman tam olarak kapanmamıştır.
Fakat zaman ilerledikçe sanatçılar ve eserleri endüstriye yenilmeye başlamışlardır. Ev yapımı olan ürünlerin pahalı olması ile fakir işçi sınıfı yerine zengin koleksiyoncular tarafından büyük rağbet görmeye başlamıştır.
Art Nouveau İlham Arayışı
Bu dönemde akımın uygulayıcıları anlamsız dekorasyondan kaçınmışlardır. Onlara göre bir nesnenin işlevinin biçimini belirlemesi gerekmektedir. Bununla daha sonraki Modernist hareketlere de büyük ve önemli bir miras bırakılacaktır.
Bu dönemde oluşan eserlerde ayırt edici bazı dekoratif özellikler bulunur. Genellikle çiçek sapları ve tomurcukları, asma dalları, böcek kanatları gibi diğer hassas, kıvrımlı ve doğal nesnelerin şeklini alan dalgalı zaman zaman asimetrik çizgiler olmasıdır. Bu çizgiler zarif ve şıktır. Çizgilerin amacı ise, grafik sanatlarda ve diğer resimsel unsurlarda biçim, doku, alan ve renk gibi unsurları kendi dekoratif etkisi altında tutmaktır. Hareket aynı zamanda kısmen Japon baskılarından da etkilenmiştir.
İlhamlarını tam anlamı ile doğadan alan sanatçılar eserlerinde özellikle bitkisel motifler ve kadın figürlerini her alanda özenle kullanmaya çalışmışlardır. Bitkileri ve hayvanları düzenli kompozisyonlarda statik formda kullanarak diğer eski akımların aksine doğanın dinamik kuvvetlerini dile getirmeye çalışmışlardır.
Bu akımın bir diğer karakterist özelliği de demir yapı malzemesini ön plana çıkartmaları ve camı yoğun olarak kullanmalarıdır. Bu ışıklandırma ve aydınlatma çözümlerini de beraberinde getirecek önemli bir ayrıntı olmuştur. Ayrıca bu yaklaşımlar sonucunda geleneksel mimari mantığı ve yapısına da doğrudan karşı gelmişlerdir.
Art Nouveau Temsilcileri
İngiltere’de, stilin başarılı öncüleri vardı. Bunlar, organik çizginin etkileyici kalitesine büyük derecede bağlı olan illustrator Aubrey Beardsley’nin estetikçi yaklaşımı ve uygulamalı sanatlarda hayati bir tarzın öneminin belirlemiş olan William Morris’in Arts & Crafts hareketi olmuştur. Ona göre mutluluk el emeği ile elde edilebilir. İşçi kesimi yaşama sevincini bu tür çalışmalar ile kazanabilirdi. Endüstriyel gelişim doğa ve insan arasına girerek yaşamın tüm güzelliklerini de beraberinde götürmüştü.
Bu tarzda çalışan diğer sanatçılar ise, ağırlıklı olarak geometrik çizgi kullanır. Bu konuda, İskoç mimar Charles Rennie Mackintosh, kıvrımlı ve narin yapılar elde eden Fransız mimar Hector Guimard ve Amerikalı cam üreticisi Louis Comfort Tiffany uzman olarak bilinirdi. Ayrıca, Çekoslavak grafik tasarımcı Alphonse Mucha ve kendine farklı bir dil oluşturarak eserlerinde altın kullanarak ışığı yansıtan Gustav Klimt ve Paul Gauguin’de bu akıma yön vermiştir.
Metafor
Fakat 1910’dan sonra Art Nouveau eski moda ve sınırlı görülerek terk edilmiştir. 1960’lara gelindiğinde ise eleştirmenler tarafından genellikle geçici bir eğilim olarak görülen statüsünü 19. Yüzyılın diğer önemli modern sanat hareketleri seviyesine yükseltmeyi başarmıştır. Bu dönemde popüler alanda akımın çizgileri modada ve rock/pop gibi albüm kapaklarında kullanılmaya başlayarak tekrar canlandırılmıştır.
Art Nouveau’nun akıcı çizgisinin ortaya çıkışı, sanatçılar tarafından sanatsal geleneğin ve eleştirel beklentinin ağırlığında aranan özgürlük ve salıverme metaforu olarak algılanmaya başlanmıştır.